Bij 39% van de Nederlandse 15-jarigen is de leesvaardigheid te laag
Het PISA-onderzoek werkt met 6 niveaus voor leesvaardigheid: niveau 1 is het laagst en niveau 6 is het hoogst. Niveau 2 is het niveau dat je volgens PISA moet beheersen om goed mee te kunnen doen op school en in de maatschappij (het ‘burgerschapsniveau’).
Uit het PISA 2025-onderzoek blijkt dat 39% van de Nederlandse 15-jarigen onder niveau 2 zit. Dat is slechter dan in 2022: toen zat 33% van de 15-jarigen onder dat niveau.
Alleen Griekenland scoort slechter dan Nederland
Nederlandse jongeren doen het slechter dan hun leeftijdsgenoten in de andere EU-landen:
- In de EU14-landen zit 29% van de 15-jarigen in 2025 onder niveau 2. Ook deze groep is gegroeid: in 2022 was dit 24%.
- In het rijtje van de 14 EU-landen uit dit onderzoek staat Nederland op de voorlaatste plek: alleen de 15-jarigen uit Griekenland scoren nog lager op leesvaardigheid.
De leesvaardigheid van Nederlandse 15-jarigen gaat sinds 2015 achteruit
Deze negatieve ontwikkeling is ruim 10 jaar geleden begonnen. Dat zie je aan de percentages van 15-jarigen die onder het leesniveau zitten dat nodig is om zelfstandig in de maatschappij te functioneren:
- Tussen 2003 en 2012 was dat percentage stabiel: tussen 10% en 15%.
- In 2015 steeg dat percentage naar 18%.
- In 2018 was het percentage 24%.
- In 2022 groeide het percentage naar 33%.
- En in het meest recente onderzoek uit 2025 zit dit percentage op 39%.
Wat is het PISA-onderzoek?
PISA (Programme for International Student Assessment) is een grootschalig onderzoek naar de vaardigheden van 15-jarigen op het gebied van wiskunde, lezen en natuurwetenschappen. Het onderzoek vindt sinds 2000 elke 3 jaar plaats en vergelijkt de resultaten van verschillende landen. Het meest recente PISA-onderzoek dateert uit 2025.
Het PISA-onderzoek in Nederland
In 2025 deden 6.636 Nederlandse 15-jarigen van 177 scholen mee aan het onderzoek. De resultaten van het Nederlandse onderzoek worden vergeleken met de resultaten uit 14 EU-landen. Daarnaast worden de resultaten vergeleken met de eerdere Nederlandse metingen. Zo krijg je een goed beeld van de ontwikkeling in de tijd, en in vergelijking met andere Europese landen.
Wat betekent dit voor het taalniveau van alle mensen in Nederland?
Natuurlijk zijn taalvaardigheid en leesvaardigheid zijn niet hetzelfde. Taalvaardigheid gaat over het geheel van lezen, luisteren, schrijven en spreken van een taal. En leesvaardigheid is daar maar één onderdeel van. Dus over het taalniveau van de hele Nederlandse bevolking kun je op basis van dit PISA-onderzoek weinig zeggen.
Wel wijzen deze cijfers erop dat we als bevolking langzamerhand steeds minder goed gaan lezen. Want de 15-jarigen uit 2025 zijn over een paar jaar volwassen. En waarschijnlijk zal hun leesvaardigheid niet meer veel beter worden. En: ook als er nu volop wordt ingezet op beter leesonderwijs, dan duurt het een aantal jaren voordat het leesniveau onder jongeren weer omhoog gaat.
Het belang van B1-teksten wordt steeds groter
Als je als organisatie voornamelijk met je publiek communiceert in de vorm van geschreven teksten, dan is het goed om te weten hoe het staat met de leesvaardigheid van dat publiek. Hoe meer mensen een lagere leesvaardigheid hebben, hoe belangrijker het is dat je teksten begrijpelijk zijn. En op basis van de PISA-resultaten zou je dus kunnen zeggen: het belang van het schrijven van B1-teksten neemt de komende jaren alleen maar toe.
Bronnen
- De Nederlandse resultaten van het PISA-onderzoek uit 2025 kun je bekijken en downloaden op de Nederlandse PISA-website.
- Ook de Nederlandse resultaten uit 2022 zijn daar te vinden.
